Jeśli uczysz się szwedzkiego już jakiś czas, pewnie udało Ci się zauważyć, że czasem sama znajomość czasowników nie wystarcza. Niektóre czasowniki mają zupełnie inne znaczenie niż to podstawowe, kiedy tuż po nich pojawia się partykuła, czyli krótki wyraz (np. upp, fram, in itd.). Tego typu czasowniki nazywamy partikelverb i są po prostu połączeniem czasownika z innym wyrazem – partykułą. Często trudno je dosłownie przetłumaczyć, dlatego warto nauczyć się ich w całości. W tym artykule poznasz dziesięć przydatnych
partikelverb wraz z przykładami zdań.
Pozycja partykuły w zdaniu:
Skoro już wiesz, czym jest partikelverb (połączeniem czasownika z partykułą) to zwróćmy uwagę, jaka jest pozycja partykuły w zdaniu. Najważniejsza zasada jest taka, że partykuła zawsze stoi przed dopełnieniem (szw. komplement).
Spójrz na poniższe przykłady, gdzie pogrubione zostały partykuły, a dopełniacz podkreślony.
- Jag hälsade på min morbror på sjukhuset.
- Kom du ihåg boken i morse?
- Tycker du inte om glass?
Schemat zdania wygląda więc następująco:
Fundament – Verb 1 – Subjekt – Satsadverbial – Verb 2 – Partikel – Komplement – Adverbial
Fundament – Czasownik 1 – Podmiot – Okolicznik zdaniowy – Czasownik 2 – Partykuła – Dopełnienie – Okolicznik
Dzięki temu łatwo zauważyć, że choć szyk szwedzkiego zdania zmienia się w zależności od fundamentu, partykuła i czasownik w partikelverb zawsze trzymają się razem.
Przykłady partikelverb w języku szwedzkim:
- att gå upp – wstać; np. Jag går upp klockan sju. – Wstaję o siódmej.
- att stänga av – wyłączyć; np. Kan du stänga av datorn? – Możesz wyłączyć komputer?
- att slå på – włączyć; np. Han slog på lampan. – Włączył lampę.
- att komma tillbaka – wrócić, wracać; np. Hon kommer tillbaka imorgon. – Ona wraca jutro.
- att gå bort – odejść (umrzeć); np. Hans far gick bort förra året. – Jego ojciec zmarł w zeszłym roku.
- att hålla med – zgadzać się; np. Jag håller med dig. – Zgadzam się z tobą.
- att ge upp – poddać się; np. De gav inte upp trots svårigheter. – Nie poddali się mimo trudności.
- att komma fram – dotrzeć, przybyć (na miejsce); np. Vi kom fram sent på kvällen. – Dotarliśmy późnym wieczorem.
- att hitta på – wymyślić, zmyślić; np. Barnen hittade på en rolig historia. – Dzieci zmyśliły fajną historię.
- att se upp – uważać; np. Se upp! En bil kommer. – Uważaj! Nadjeżdża samochód.
Dlaczego warto uczyć się partikelverb?
Partikelverb używane są niezwykle często w życiu codziennym, zarówno w mowie, jak i w piśmie. Znając je, można nie tylko lepiej rozumieć rozmówców, ale też samemu mówić bardziej swobodnie i naturalnie.
Dobrym sposobem na naukę jest tworzenie własnych zdań z nowymi partikelverb i powtarzanie ich w różnych kontekstach. Warto też zwracać uwagę na seriale, podcasty czy artykuły, wtedy łatwo zauważyć, jak często te konstrukcje się pojawiają.
